Fonologisch bewustzijn en foneembewustzijn verwijzen naar het inzicht in de klankstructuur van de woorden. Het gaat om het onderscheiden, herkennen en manipuleren van lettergrepen en klanken in gesproken woorden (de Jong, 2014; Goldstein e.a., 2017).

In functionele situaties ervaren dat lezen een communicatieve betekenis heeft, leidt tot de visuele herkenning van eenvoudige woorden en letters (Ehri, 2012).

Opmerken en ervaren dat schrijven een communicatieve betekenis heeft, leidt tot spontane schrijfpogingen bij kleuters in spel en in functionele situaties (Sénechal, Ouelette, Pagan & Lever, 2012).