Wat leerlingen ons leren (en waarom dat goed nieuws is)

Levenslang leren is belangrijk voor leraren. We volgen de actualiteit, lezen een interessant boek, wisselen uit met collega’s en laten ons bijscholen. Maar kunnen nieuwe inzichten ook uit onze klas komen, van degenen van wie we verwachten dat ze zélf bijleren en onze vragen beantwoorden? Daarom stelden we op vrijdag 9 januari in Teacher Tapp deze open vraag aan onze onderwijsprofessionals: “Wat leerde jij al eens van een leerling?” 

We kregen van 170 mensen uit het onderwijs uiteenlopende reacties: van ICT-trucjes en jongerentaal tot levenswijsheid en tips rond klasmanagement. Eén conclusie sprong er meteen uit: onderwijs is allesbehalve eenrichtingsverkeer. Wie met open blik in de klas staat, leert elke dag bij. En soms uit onverwachte hoek. 

ICT, digitale tools en mediawijsheid: “Geen probleem, ik toon het wel” 

Veruit het vaakst gaven leraren aan dat ze digitale vaardigheden leerden van hun leerlingen. Nieuwe apps en websites leren kennen is één ding, maar vooral efficiënter werken met de gekende digitale middelen kwam vaak terug. 

Leerlingen toonden de mogelijkheden van Canva, Kahoot of een mindmapmaker. Ze leerden leraren hoe je YouTubevideo’s trager afspeelt, sneller schakelt tussen tabbladen, airdropt, een hotspot maakt via Bluetooth of handige toetscombinaties gebruikt. Sommigen kregen zelfs een miniopleiding 'prompten in ChatGPT'. 

Een app om flashcards te digitaliseren zodat je ze steeds binnen handbereik hebt, of hoe je een leerstofoverzicht kan trekken uit de Smartschool Planner. 

Uiteraard bleef ook de sociale media niet onbesproken. Leerlingen geven bruikbare tips over Instagram, tonen alternatieve sociale media zoals Discord en laten weten hoe je je instellingen op privé kan zetten. Kortom: in veel klassen zijn leerlingen niet alleen gebruikers, maar echte digitale coaches. 

Van jongerentaal tot ‘welkom’ in 20 talen 

Ook taal kwam bijzonder vaak terug. Leraren leerden volop bij over jongerentaal, nieuwe woorden en zelfs ongekende spreekwoorden. Denk aan uitdrukkingen als 6-7, ragebait of straattaal die je pas begrijpt (of nog steeds niet) nadat ze drie keer is uitgelegd. 

Daarnaast leerden veel onderwijsprofessionals woorden in andere talen: tellen, groeten, de betekenis van een naam (of zelfs … vloeken). Vooral wie lesgeeft in OKAN of wie betrokken is bij de ondersteuning van leerlingen met een andere thuistaal dan Nederlands gaf aan hoe verrijkend dat is. Wist je dat ‘kiwi’ in heel wat talen op een gelijkaardige manier wordt uitgesproken? 

Als leerkracht voor de anderstalige nieuwkomers leerde ik al verschillende woorden in andere talen. Altijd fijn!

Bekijk het eens door een andere (creatieve) bril 

Leerlingen en cursisten bleken ook een bron van creativiteit en frisse ideeën. Ze introduceerden leraren in technieken zoals stopmotion, origami of het maken van een eigen stempel. Anderen deelden hoe rustig achtergrondgeluid kan helpen tijdens zelfstandig werk, of brachten originele invalshoeken aan bij thema’s. Van eetbare bloemen tot het werken met een heelalkalender: soms is één suggestie genoeg om een les nét dat beetje anders aan te pakken. 

De leerling als expert 

Leerlingen worden vaak zelf aan het woord gelaten en geven daarbij een inkijk in hun interesses, hobby’s en kennis. Uit spreekbeurten of spontane gesprekken konden leraren al heel wat opsteken over Egypte, DNA, voetbaltechnieken of wat een axolotl is. Leerlingen mogen hun weetjes over WO II of eigen ervaring met coeliakie delen in de klas – al zijn leraren gelukkig ook terecht wantrouwig als ze verbaasd horen dat een octopus 8 harten heeft (het zijn er 3). 

Sommige leerlingen zijn zeer geïnteresseerd in één onderdeeltje van de geschiedenis en leren mij dan nog details bij.

Eén respondent gaf aan SMOG te hebben geleerd, terwijl een andere met de neus op de feiten werd gedrukt dat spellingsregels ook veranderen doorheen de tijd – helaas voor ons? De klas bleek vaak een plek waar kennis niet alleen wordt doorgegeven, maar ook aangevuld en verdiept. 

Cultuur en religie: een blik in elkaars wereld 

Veel respondenten gaven aan dat ze via hun leerlingen meer leerden over culturele gebruiken, tradities en religies. Dat ging van dagelijkse weetjes zoals recepten en praktische tips voor als je gaat reizen naar hun thuisland, tot de diepere betekenis van rituelen of geloofsovertuigingen. Leerlingen werden zo onbewust culturele ambassadeurs, en de klas een plek van wederzijds begrip. 

Diepgang in een andere godsdienst. Waarom bepaalde zaken voor hen belangrijk zijn, bepaalde rituelen ...

Speels verbinden 

Niet alles hoeft ernstig te zijn om waardevol te zijn. Leraren leerden ook over muziek, films, TikTok-dansjes, gezelschapsspelletjes en (slechte) moppen. Er waren rebussen uit escaperooms, quotes zoals “Van doen word je kampioen” en zelfs een achterwaartse salto op een sportdag. Deze speelse momenten en vrijetijdstips herinneren eraan dat de school ook een plek is voor plezier en verbinding. 

Last but not least: sociale en veerkrachtige inzichten 

Het meest waardevolle dat leerlingen ons leren, gebeurt wellicht impliciet. Ze geven ons een inkijk in hun leefwereld en confronteren ons met diversiteit, kwetsbaarheid en veerkracht. 

Leraren leren anders kijken. Voor velen komt het binnen dat niet elk kind het gemakkelijk heeft in de gezinscontext of soms met een rugzak vol heftige ervaringen de klas binnenstapt. Anderzijds zorgt een open blik ook dat leraren bijleren over hoe kinderen en jongeren oprecht in het leven staan: leerlingen met een beperking kunnen enorm creatief uit de hoek komen, en kleuters tonen hoe ze vol verwondering naar de wereld rondom hen kijken. 

Ik leerde dat niet iedere leerling het even makkelijk heeft om thuis voor school te werken door de gezinssituatie. Gescheiden ouders, week om week verhuizen, boeken vergeten bij de ene enz.

Dat zorgt ervoor dat leraren – via hun leerlingen – ook leerden over zichzelf: hoe complimenten ontvangen moeilijk kan zijn, hoe belangrijk geduld en positiviteit zijn, en hoe relativeren en doorzetten soms het grootste leerdoel wordt. Vooroordelen loslaten bleek een terugkerend thema.  

Leraren die reflecteren over zichzelf trekken dat ook gemakkelijk door naar hun klasaanpak: door goed te kijken naar de reacties van hun leerlingen leren ze temporiseren, vragen eenvoudiger herformuleren, beter duiden, voorzichtig omspringen met humor (bijvoorbeeld ook bij leerlingen met ASS) en toegeven dat iets niet werkt — en dus anders moet. Al kreeg één leraar ook een heel praktische tip: “Misschien moet je je sleutels op de deur laten zitten, dan verlies je ze niet steeds.” 

Wie durft luisteren en openstaat voor nieuwe dingen, zal zich laten verbazen. Dat geldt voor leerlingen, studenten, cursisten én leraren, maar ook voor wie daar een blog over schrijft en zich laat inspireren door de antwoorden. Er werd gefronst en opgezocht. Kijk, nu weten ook wij wat er gebeurt als je 6-7 intikt in Google. Bedankt daarvoor!