Brief aan mijn jonge ik

Beste jonge, pas startende ik, 

Hier sta je dan. Na een paar intense opleidingsjaren heb je dat belangrijke papier in handen. Het toegangsticket naar die job waar je al een tijd van droomde. Vol goede moed en met een oprecht geloof in je didactische kunnen. 

Ik vroeg aan 317 andere ervaren en minder ervaren rotten welke beschouwingen zij maken en wat ze zichzelf zouden toewensen, mochten ze nu starten. De conclusie? Je kan het, maar ongetwijfeld zullen er dingen anders lopen dan je nu voor ogen hebt. Hier is een "officieuze" handleiding voor de startende leraar, gebaseerd op jarenlange ervaring in de loopgraven van het klaslokaal. 

De mythe van de onvermoeibare superheld 

Een eerste belangrijke en onmisbare bron is je lichaam. Zeker in de eerste maanden en jaren in het onderwijs is het vinden van een goed evenwicht tussen werk en slaap niet vanzelfsprekend. Hoogstwaarschijnlijk wordt koffie een goede vriend en zal je ervaren waarom in vele personeelsruimtes de koffiemachine een centrale plaats krijgt. 

80% is ook goed genoeg. Perfectie haal je sowieso niet. En worst case is er morgen een nieuwe dag met nieuwe kansen.

Het advies: Een lesvoorbereiding van tien pagina’s is prachtig, maar als je ogen tijdens het eerste lesuur half dichtvallen, merkt die klas dat sneller dan een spelfout op het bord. Prioriteer je eigen batterij. Een uitgeslapen leraar is effectiever dan een leraar met een perfecte PowerPoint. 

De heilige tweevuldigheid: relatie en prestatie 

Een tweede thema dat vaak naar voren komt, ook maatschappelijk, is de keuze die je zou moeten maken tussen de ‘toffe(n)’ of de ‘strenge(n)’. De realiteit is dat een hoge prestatiedrang pas rendeert in een klimaat van wederzijds vertrouwen. Zonder fundament stort het gebouw in, maar zonder gebouw heb je aan een fundament ook vrij weinig. 

Je moet geen vriendjes worden, je moet tussen je leerlingen staan maar ook steeds erboven staan.

Het advies: Zie de band met je klas als een soort wifi-signaal. Zonder verbinding gebeurt er helemaal niets, maar een sterke verbinding heeft ook geen zin als er geen data (lees: kennis) over de lijn komt. Wees onvermurwbaar over de kwaliteit van hun werk, maar doe dat vanuit een oprechte betrokkenheid. Hoge eisen stellen is een vorm van respect; het signaleert dat je gelooft in hun kunnen. 

De choreografie van de chaos: routines en klasmanagement 

Het is belangrijk dat je goed nadenkt over de manier waarop je je klas en je lesgeven organiseert. Misschien zal je in het begin de neiging hebben om alles "organisch" te laten verlopen. Spoiler: de enige organische groei die je in een klas zonder structuur krijgt, is die van het decibelgehalte. Een goed gerunde klas lijkt van een afstand op een ontspannen koffiekransje, maar onder de motorkap draait een soepel geheel van routines. 

Stap in je rol als leerkracht; hanteer routines, warm en duidelijk. Weet wat werkt en wat niet.

Het advies: Zie routines niet als een keurslijf, maar als de zijwieltjes van je les. Als leerlingen weten hoe ze binnenkomen, waar hun boeken liggen en hoe hun dag er zal uitzien, blijft er hersencapaciteit over voor de eigenlijke leerinhouden. Investeer de eerste weken veel tijd in het inslijpen van deze patronen. Het voelt misschien even als een driltraining, maar geloof me: een klas die op automatische piloot draait, geeft jou de ruimte om écht leraar te zijn in plaats van politieagent. 

De Reddingsboei-reflex 

Aardig wat leraren kennen het gevoel van ‘de ridder op het witte paard’ maar al te goed. Er zullen leerlingen zijn die je hart breken. Je zal misschien zelfs hun problemen meenemen naar huis, die aan de keukentafel bespreken en er soms ’s nachts van wakker liggen, maar je kan niet elk kind redden. Hoe graag je dat ook wilt. Er zijn is soms het enige en ook het belangrijkste dat je kan doen. 

Blijf kalm en carry on. Niet elke leerling is leer- en/of schoolbaar.

Het advies: Je bent een leraar, geen gespecialiseerde therapeut. Je rol als baken is cruciaal, maar je kan de storm niet voor hen laten liggen. Wees er, luister, en leer dan de kunst van het emotioneel deconnecteren zodra je de schoolpoort achter je dichttrekt. 

De administratieve draak en het belang van ‘Nee’ 

Naast de lesopdracht die je krijgt, ben je ook een speler in het schoolgebeuren. Je zal dus ongetwijfeld de vraag krijgen om te particperen in schoolwerkgroepen. Meedraaien op een school betekent ook dat je je engageert, maar denk bewust na over wat haalbaar is. 

Nee zeggen tegen iemand anders is ja zeggen tegen jezelf.

Het advies: Je focus ligt in de klas. Dat is je eerste prioriteit. En wat die administratie betreft: laat je niet begraven. Een leerling heeft meer aan je oprechte feedback dan aan een dossier dat administratief tot in de puntjes klopt maar waarbij de menselijke maat verloren is gegaan. Kortom, leer en durf 'nee' te zeggen. 

Het warme water hoef je niet opnieuw uit te vinden 

Als leraar kom je terecht in een gemeenschap van leraren die al heel wat materiaal ontwikkeld hebben. Als starter heb je namelijk de neiging om elk werkblad en elke toets van nul op te bouwen. Dat is bewonderenswaardig, maar ook een tikkeltje onverstandig. Hulp vragen is geen teken van zwakte, maar van wijsheid. Je collega's zijn een grote schat aan informatie. 

Ga op bezoek bij zoveel mogelijk verschillende collega's, vraag hen wat werkt op deze school met deze kinderen. Leen, probeer uit en vraag hulp.

Het advies: Je collega’s hebben mappen vol materiaal dat al jaren werkt. Gebruik het. Steel met je ogen. Pas het aan naar jouw stijl. Onderwijs is een teamsport, geen solovoorstelling. 

Tot slot 

Zet die computer ’s avonds uit. De wereld vergaat niet als die mail pas morgen beantwoord wordt. Je bent een betere leraar als je ook nog een leuk mens bent buiten de schoolmuren. 

Relativeren is de moeder van de kwaliteit van het leven.

Veel succes, je gaat het fantastisch doen. (En vergeet je keelpastilles niet.) 

Genegen,

Je ervaren ik